Waar slijt een schroeftransporteur het snelst en wat zegt het slijtagepatroon over de oorzaak?
Twee schroeftransporteurs die vergelijkbare materialen verwerken, kunnen toch een heel verschillend slijtagebeeld vertonen. Bij de ene installatie slijten vooral de buitenranden van de schroefbladen, terwijl bij een andere installatie diepe groeven in de transportgoot ontstaan. Soms concentreert de schade zich zelfs op één specifieke locatie.
Deze verschillen zijn niet willekeurig. Het slijtagepatroon van een schroeftransporteur geeft belangrijke aanwijzingen over de materiaalstroom, mechanische belasting en mogelijke technische problemen.
De meeste slijtage ontstaat doorgaans op plaatsen met intensief materiaalcontact, verhoogde wrijving of lokale inslagbelasting. Welke onderdelen het zwaarst worden belast, hangt echter af van de constructie en bedrijfsomstandigheden.
Door niet alleen de hoeveelheid slijtage, maar ook de locatie en vorm ervan te onderzoeken, kunnen onderhoudsteams beter bepalen welke reparatie- of beschermingsmethode geschikt is.
Waar ontstaat de meeste slijtage bij een schroeftransporteur?
Een schroeftransporteur verplaatst vaste materialen door middel van een roterende schroef in een goot of buis. Tijdens dit proces komen de schroefbladen, centrale as en binnenzijde van de behuizing voortdurend in contact met het getransporteerde materiaal.
De belasting is niet overal gelijk. Vooral de volgende onderdelen verdienen aandacht.
De buitenranden en dragende zijde van de schroefbladen
De buitenranden van de schroefbladen zijn gevoelig voor abrasieve slijtage. Door de rotatie bewegen deze delen met een relatief hoge omtreksnelheid langs het materiaal. Harde deeltjes kunnen daarbij geleidelijk materiaal van de randen verwijderen.
Ook de dragende zijde van het schroefblad, die het materiaal in transportrichting verplaatst, wordt intensief belast. De hoeveelheid slijtage wordt onder andere beïnvloed door de hardheid, deeltjesgrootte en relatieve beweging van het materiaal.
Naarmate de schroefbladen verder afslijten, kan de speling ten opzichte van de behuizing toenemen. Hierdoor kan de transportefficiëntie afnemen.
De transportgoot en binnenwand
Naast de schroef zelf kan ook de transportgoot slijtage vertonen. Vooral de onderzijde wordt bij horizontale schroeftransporteurs voortdurend belast door materiaal dat langs het oppervlak beweegt.
Een belangrijk onderscheid is of deze slijtage wordt veroorzaakt door het getransporteerde materiaal of door direct mechanisch contact tussen de schroef en de behuizing.
Diepe, plaatselijke groeven kunnen bijvoorbeeld aanleiding zijn om de uitlijning, lagerconditie en speling te controleren.
De invoerzone
Bij de invoer komt het materiaal in contact met de draaiende schroef. Afhankelijk van de toevoerhoogte, materiaalverdeling en deeltjesgrootte kunnen hier verhoogde impactbelasting en abrasie optreden.
Wanneer materiaal ongelijkmatig wordt toegevoerd, kan de belasting zich bovendien concentreren op een beperkt gedeelte van de schroef of transportgoot.
De uitloop en andere overgangszones
Ook rond de uitloop kunnen afwijkende slijtagepatronen ontstaan. Een beperkte afvoercapaciteit, materiaalophoping of verandering in de stromingsrichting kan plaatselijk tot verhoogde belasting leiden.
Bij langere installaties verdienen daarnaast koppelingen en tussenlagers aandacht. Deze onderdelen beïnvloeden de materiaalstroom en kunnen bij slijtage of verkeerde uitlijning aanvullende mechanische problemen veroorzaken.
Wat vertelt het slijtagepatroon over de oorzaak?
Niet alleen de locatie, maar vooral de verdeling en vorm van de slijtage zijn belangrijk bij het onderzoeken van de oorzaak.
Een gelijkmatig afgesleten schroefblad vraagt bijvoorbeeld een andere beoordeling dan een transportgoot met diepe groeven op één specifieke positie.
Gelijkmatige slijtage over de schroefbladen
Wanneer de schroefbladen over een groot gedeelte van hun lengte gelijkmatig dunner worden, kan dit wijzen op langdurige abrasieve belasting door het getransporteerde materiaal.
Dit hoeft niet direct op een technisch defect te wijzen. Bij het verwerken van abrasieve bulkgoederen is geleidelijk materiaalverlies vaak onderdeel van de bedrijfsbelasting.
De snelheid waarmee dit gebeurt, blijft echter belangrijk. Wanneer de slijtage aanzienlijk sneller verloopt dan verwacht, moeten onder andere het toerental, de materiaalsoort en de oorspronkelijke materiaaldikte worden onderzocht.
Sterke slijtage op één specifieke locatie
Plaatselijke slijtage kan wijzen op een concentratie van de materiaalstroom of een afwijkende belasting.
Wanneer bijvoorbeeld alleen de eerste schroefwindingen sterk worden aangetast, kan de invoerzone een belangrijke rol spelen. Ontstaat de schade verderop, dan kunnen plaatselijke ophoping, veranderingen in de materiaalstroom of constructieve afwijkingen relevant zijn.
Vergelijk de beschadigde zone daarom altijd met aangrenzende onderdelen en eerdere inspectiegegevens.
Groeven en krassen in de transportgoot
Langgerekte groeven kunnen ontstaan wanneer harde deeltjes onder belasting langs de binnenwand bewegen. De richting, diepte en verdeling van deze groeven helpen om het slijtagemechanisme te beoordelen.
Wanneer de beschadiging zich echter beperkt tot een smalle, herhalende contactzone, moet ook direct contact tussen schroefblad en behuizing worden onderzocht.
Een slijtvaste coating kan het oppervlak beschermen tegen abrasie, maar lost een verkeerde uitlijning of een verbogen schroef niet op.
Eenzijdige of onregelmatige slijtage
Eenzijdige slijtage verdient extra aandacht omdat deze kan samenhangen met een afwijkende mechanische belasting.
Mogelijke oorzaken zijn doorbuiging van de schroefas, versleten lagers, verkeerde uitlijning of onvoldoende speling tussen schroef en behuizing.
Ook een asymmetrische materiaalverdeling kan een rol spelen. Controleer daarom zowel de mechanische conditie als de omstandigheden waaronder het materiaal wordt getransporteerd.
Slijtage in combinatie met corrosie
Wanneer vocht of agressieve chemische stoffen aanwezig zijn, kan naast mechanische slijtage ook corrosie optreden.
Hierdoor kan een combinatie van abrasie en corrosie ontstaan. Deeltjes verwijderen bijvoorbeeld corrosieproducten of beschermende oppervlaktelagen, waarna het onderliggende metaal opnieuw wordt blootgesteld.
Bij dergelijke schade is uitsluitend het verbeteren van de slijtvastheid niet altijd voldoende. Ook de chemische belasting en eventuele corrosiemechanismen moeten worden meegenomen.
Slijtagepatronen herkennen: mogelijke oorzaken en controlepunten
| Slijtagepatroon | Mogelijke oorzaak | Wat controleren? | Mogelijke vervolgstap |
| Gelijkmatige slijtage van schroefbladen | Langdurige abrasieve belasting | Materiaalsoort, toerental en slijtagesnelheid | Preventieve slijtagebescherming beoordelen |
| Sterke slijtage bij de invoer | Lokale impact of ongelijkmatige toevoer | Toevoerrichting, vullingsgraad en materiaalverdeling | Toevoer optimaliseren of lokaal beschermen |
| Diepe groeven in transportgoot | Abrasieve deeltjes of mechanisch contact | Speling, uitlijning en lagerconditie | Oorzaak herstellen en oppervlak beschermen |
| Eenzijdige slijtage | Doorbuiging, verkeerde uitlijning of ongelijke belasting | As, lagers en behuizing | Mechanische conditie corrigeren |
| Slijtage met corrosie | Combinatie van abrasieve en corrosieve belasting | Vocht, chemicaliën en materiaalaantasting | Geschikt corrosie- en slijtagebestendig systeem beoordelen |
| Herhaaldelijke slijtage op dezelfde locatie | Onveranderde plaatselijke belasting | Eerdere reparaties en procesomstandigheden | Oorzaak aanpakken voordat opnieuw wordt beschermd |
Een slijtagepatroon vormt geen sluitend bewijs voor één specifieke oorzaak. Verschillende mechanismen kunnen vergelijkbare schade veroorzaken. Juist het combineren van visuele inspectie, metingen en procesgegevens maakt een betrouwbare beoordeling mogelijk.
Bel, mail of plan je route …
Welke bedrijfsomstandigheden versnellen slijtage?
De slijtage van een schroeftransporteur wordt niet uitsluitend bepaald door de hardheid van het getransporteerde materiaal.
Ook de vorm en grootte van de deeltjes spelen een rol. Scherpe, harde deeltjes kunnen onder bepaalde omstandigheden meer materiaal verwijderen dan afgeronde deeltjes. Daarnaast beïnvloeden de hoeveelheid materiaal, relatieve snelheid en contactdruk de abrasieve belasting.
Het toerental is eveneens relevant. Een hoger toerental verhoogt de omtreksnelheid van de schroefbladen en kan daardoor de slijtage versterken. Het uiteindelijke effect hangt echter samen met onder andere de vullingsgraad en de beweging van het materiaal.
Ook de geometrie van de installatie verdient aandacht. De spoed van de schroef, de hellingshoek en de beschikbare speling beïnvloeden de manier waarop het materiaal wordt verplaatst.
Bij vochtige of cohesieve materialen kunnen bovendien ophopingen ontstaan. Wanneer materiaal aan de binnenwand blijft kleven of verhardt, kan dit de belasting op schroefbladen en aandrijving vergroten.
Veranderingen in materiaalsoort, productiecapaciteit of procesinstellingen kunnen daardoor verklaren waarom een schroeftransporteur na jarenlang probleemloos functioneren plotseling versneld begint te slijten.
Bij slijtage in cementinstallaties is dit bijvoorbeeld relevant door de combinatie van abrasieve materialen, wisselende procesomstandigheden en langdurige mechanische belasting.
Hoe onderzoek je de oorzaak voordat je een schroeftransporteur repareert?
Een goede reparatiestrategie begint met het vaststellen van de werkelijke conditie van de installatie.
Tijdens een inspectie wordt eerst bekeken waar de schade zich bevindt en hoe deze over de schroefbladen, as en transportgoot is verdeeld. Foto’s en metingen helpen om dit schadebeeld vast te leggen.
Diktemetingen kunnen vervolgens inzicht geven in het resterende basismateriaal. Daarnaast is het belangrijk om de oorspronkelijke geometrie en de speling tussen de schroef en behuizing te controleren.
Bij onregelmatige slijtage moeten ook de lagers, koppelingen, uitlijning en mogelijke doorbuiging worden onderzocht.
De mechanische inspectie wordt aangevuld met procesgegevens. Denk aan transportcapaciteit, toerental, materiaalsoort, vullingsgraad en veranderingen in de productie.
Door deze informatie te vergelijken met eerdere onderhoudsstops, wordt duidelijker hoe de slijtage zich ontwikkelt en of bepaalde locaties structureel zwaarder worden belast.
Dat is vooral belangrijk bij terugkerende slijtage in bulkhandlinginstallaties. Wanneer de oorspronkelijke oorzaak onveranderd blijft, kan dezelfde schade na herstel opnieuw ontstaan.
Voer inspecties en metingen uitsluitend uit wanneer de installatie veilig is stilgesteld, geïsoleerd en vrijgegeven voor onderhoud.
Wanneer is herstellen of preventief beschermen een goede keuze?
Wanneer de oorzaak en omvang van de slijtage bekend zijn, kan worden bepaald of herstel, preventieve bescherming of vervanging de meest geschikte aanpak is.
Bij beperkte oppervlakkige slijtage kan het voldoende zijn om bekende slijtagezones preventief te beschermen. Wanneer al aanzienlijk materiaalverlies is opgetreden, moet eerst worden beoordeeld of het resterende basismateriaal voldoende sterkte heeft.
Een beschermende bekleding vervangt immers niet automatisch de constructieve functie van beschadigd staal.
Voor slijtvaste bescherming van hoppers, stortkokers en transportdelen kunnen onder andere keramisch gevulde composieten worden toegepast.
Binnen de Belzona 1800-serie bestaan verschillende systemen voor abrasieve omstandigheden.
Belzona 1811 is bijvoorbeeld ontwikkeld voor metalen oppervlakken die worden blootgesteld aan glijdende abrasie door grovere deeltjes. Belzona 1812 richt zich op fijnere abrasieve deeltjes.
Belzona 1814 is onder andere ontwikkeld voor grotere oppervlakken die intensief worden belast door abrasieve materialen. Voor bepaalde lokale reparaties waarbij snelle uitharding of beperktere oppervlaktevoorbereiding belangrijk zijn, kan Belzona 1818 interessant zijn.
De productselectie blijft afhankelijk van het slijtagemechanisme, de ondergrond, temperatuur, belasting en beschikbare onderhoudstijd.
Bij schroeftransporteurs moet bovendien rekening worden gehouden met de laagdikte. Het aanbrengen van een beschermlaag verandert de afmetingen van de schroefbladen en mag niet leiden tot ongewenst contact met de behuizing.
Soms zijn slijtplaten, mechanische aanpassingen of volledige vervanging daarom een betere keuze dan een composietreparatie.
Praktijkvoorbeeld: versleten schroefbladen herstellen met Belzona 1811
Een praktijkvoorbeeld uit de Belzona Know-How In Action-database laat zien hoe slijtage aan schroefbladen kan worden aangepakt.
Bij een grote houtverwerkende fabriek in Zuid-Duitsland waren de buitenranden van een schroeftransporteur aangetast door erosie en corrosie. Hierdoor kon het materiaal minder efficiënt worden verplaatst.
Ook waren in de loop der tijd schroefbladen losgeraakt bij de lasverbindingen.
Voor de reparatie werden eerst nieuwe schroefbladen aangebracht waar onderdelen ontbraken. Vervolgens werd de volledige schroef gestraald en werden de aangetaste randen met Belzona 1811 opgebouwd en beschermd.
De werkzaamheden werden uitgevoerd volgens Belzona System Leaflet SHM-14, specifiek gericht op het herstellen van schroeftransporteurs.
Deze toepassing illustreert hoe mechanisch herstel en slijtvaste bescherming kunnen worden gecombineerd. De beschikbare projectdocumentatie vermeldt geen gekwantificeerde levensduur na de reparatie. Meer hierover is te zien in de Belzona KHIA 8090.
Van slijtagepatroon naar een gerichte onderhoudsstrategie
Slijtage aan een schroeftransporteur is niet altijd te voorkomen, maar het slijtagepatroon kan waardevolle informatie geven over de belasting van de installatie.
Door de locatie en vorm van de schade te combineren met mechanische inspecties en procesgegevens, kunnen onderhoudsteams gerichter bepalen welke maatregelen nodig zijn.
Perspect Benelux denkt als technisch adviseur en distributeur van Belzona mee over geschikte reparatie- en beschermingsmethoden voor schroeftransporteurs en andere transportbanden en bulkhandling-installaties.
Heeft u te maken met terugkerende slijtage aan een schroeftransporteur? Neem contact op met Perspect om de mogelijke herstel- en beschermingsmethoden te bespreken.
Afspraak maken?
